Avustralya’dan Arastirma Yonetmeligi: AI Destekli Destek Yazimi Serbest, Ancak Degerlendirme Yasak
Avustralya, 28 Nisan 2026 itibarıyla yururluluge giren yeni bir politika ile arastirma fonlamasinda yapay zeka kullanimina iliskin net sinirlar belirledi. Avustralya Arastirma Konseyi (ARC) ve Ulusal Saglik ve Tip Arastirma Konseyi (NHMRC) tarafindan yayimlanan ortak politika, grant basvurularinda ve es gözden gecirme (peer review) sureclerinde AI kullanimina iliskin kurallari acikca ortaya koyuyor.
AI Kullaniminda Sinirlar
Basvuru sahipleri icin AI kullanimi destekleyici olarak izin veriliyor: taslak hazirlama, ozet cikarma ve uygulamalarini netlestirme amacli kullanilabilir. Ancak yazarlik, dogruluk ve arastirma onayinin orjinalligi tamamen basvuru sahibinin sorumlulugunda.
Peer review yapan degerlendiriciler icin ise sinir daha cat: AI yalnizca dilbilgisi, yazim, bicimlendirme ve okunabilirlik gibi teknik yonlerde kullanilabilir. Degerlendirme, puanlama veya arastirma onaylerinin kritiklenmesi kesinlikle yasak. Tum degerlendirme, inceleyicinin uzmanlik ve muhakemesine dayali olmali.
Gizlilik Uyarisi
Politika, herhangi bir basvuru materyalinin (metin, veri veya goruntulerin) herkese acik yapay zeka araclarina girilmesini ciddi bir gizlilik ihlali olarak tanimliyor. Bu uyari, butun uluslararasi arastirmacilar icin kritik.
Kapsam ve Izleme
ARC icin politika, Discovery Indigenous 2027 round ve sonraki tum sema turleri icin gecerli. NHMRC icin 28 Nisan 2026’dan itibaren tum MREA grant semalarinin peer review’leri icin gecerli.
Her iki kurum da AI gelismelerini izleyecek ve politikalari gerektiginde guncelektirecek. Bu yenilikler, 2023 yili onergeierinin yerini aliyor ve uluslararasi standartlarla uyumlulugu hedefliyor.
Temel Ilkeler
Politika bes temel ilke uzerine oturuyor:
- Gizlilik ve Mahremiyet: Basvuru sahiplerinin fikri mulkiyetini koruma
- Insan uzmanligi: Finansman kararlarinda insan muhakemesini onceleme
- Sahiplik ve Sorumluluk: Insanlar, AI-assisted ciktilarindan sorumlu tutulacak
- Seydamlık: Grant sisteminin adaletiligine guveni koruma
- Titizlik: AI kullaniminin yanlilik veya bilimsel kalite düsusune sebep olmamasini saglama
Neden Önemli?
Avustralya’nin bu politikasi, AI governance’in somut bir ornegi. Diger ulkelerdeki arastirma kurumları icin model görevi goremektedir. Turk arastirmacilar icin pratik alt metin: uluslararasi basvurularda AI kullanimina dikkat edilmeli ve gizlilik konusunda hassas olunmali. Bu politika, AI’yi tamamen yasaklamak yerine sinir koyarak hem inovasyonu destekledigini hem de akademik butunlugu korudugunu gosteriyor.